Tại sao trước các công trình kiến ​​trúc cổ thường có đôi sư tử đá?

Người Trung Quốc luôn coi sư tử đá là vật tốt lành. Sư tử đá với nhiều hình dạng khác nhau có thể được nhìn thấy ở khắp nơi trong các khu vườn và danh lam thắng cảnh của Trung Quốc.

Trước các công trình kiến ​​trúc khác nhau ở Trung Quốc cổ đại, chẳng hạn như cung điện, văn phòng chính phủ, lăng tẩm, đền thờ, vườn cây, cầu, v.v… mỗi bên đều có đặt một đôi sư tử đá.

Trong sách cổ cũng có ghi chép, chẳng hạn như cuốn “Văn Kiến Ngẫu Lục” của Chu Hiền thời nhà Thanh có ghi: “Ngày nay, bên ngoài cửa cung, có một con thú đá tóc xoăn, mắt to, móng vuốt lộ, thường được gọi là sư tử đá”.

1. Nguồn gốc của sư tử và mối liên hệ với Phật giáo

Sư tử đực mạnh mẽ và dũng mãnh với bộ lông màu vàng nâu, có lớp lông dày trên cổ như chiếc bờm và gầm to, sư tử là loài có nguồn gốc từ Châu Phi và Tây Á. Nó săn mồi những động vật lớn như ngựa vằn, hươu cao cổ và linh dương, và được mệnh danh là “vua của các loài thú”.

Nguồn gốc của sư tử không phải ở Trung Quốc, làm sao nó có thể xuất hiện ở Trung Quốc?

Theo các tài liệu ghi chép, sở dĩ sư tử vào Trung Quốc là do Hoàng đế nhà Hán đã cử Trương Khiên làm sứ thần đến Tây Vực để mở mang liên lạc giữa Trung Quốc và các nước ở Tây Vực.

Chẳng hạn như trong “Hậu Hán Thư”. Tập tám mươi tám nói về tiểu sử Tây Vực có đoạn: Trương Khiên là nhà lữ hành, nhà ngoại giao kiệt xuất đời Tây Hán, có đóng góp to lớn trong việc mở ra con đường Tơ Lụa, kết nối giao thương nhà Hán với các nước Tây Vực. Những năm đầu dưới trị vì của Hán Chương Đế, vị hoàng đến thứ ba của Đông Hán, nước An Tây đã dâng một loài động vật, gọi là Phù Bạt, có ngoại hình giống như kỳ lân, nhưng không có sừng”. Có lẽ đây chính là sư tử.

 Với sự truyền bá Phật giáo đến Trung Quốc, sư tử dần thay thế hổ và là vua của các loài thú.

Trong cuốn “Truyền Đăng Lục” do Tống Tăng Đạo Nguyên viết: “Khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời, Ngài chỉ một ngón tay lên trời và một ngón tay chỉ xuống đất nói với âm thanh vang vọng như tiếng sư tử gầm: “Khắp thế gian này, duy ngã độc tôn”.

Do đó sau này, tiếng “sư tử gầm” được dùng làm ẩn dụ cho tiếng nói lớn khi Đức Phật nói, và nó có sức răn đe ma quỷ và các tà thuyết ngoại lai, không chính thống. Vị trí của sư tử trong Phật giáo cũng rất quan trọng, và nó được coi là thần thú mang đến điều tốt lành và trang nghiêm.

2. Tại sao đôi sư tử đá thường được đặt trước các công trình kiến ​​trúc cổ?

Vì ngưỡng mộ sư tử, sư tử là một loài thú cao quý và uy nghi trong tâm thức của mọi người, vì vậy nó đã sớm trở thành đề tài của nghệ thuật chạm khắc Trung Quốc.

Do đó, lăng mộ của các hoàng đế và nghĩa trang của những người giàu có và quý tộc trong triều đại nhà Hán và nhà Đường bắt đầu có sư tử đá.

Vào thời điểm này, việc sử dụng sư tử đá chưa phổ biến, chúng chỉ xuất hiện trước các lăng mộ và thường được đặt cùng với các tượng đá như ngựa đá, cừu đá với mục đích tạo sự uy nghiêm.

Sau thời nhà Đường và nhà Tống, sư tử đá đã được người dân sử dụng rộng rãi, việc đặt sư tử đá trước cổng cũng giống như đặt thần gác cổng, chúng được dùng như con vật hộ mệnh để xua đuổi ma quỷ, đồng thời đôi sư tử đá cũng vừa đẹp, vừa mang ý nghĩa cầu phúc, và điềm lành.

Mỗi triều đại đều có những hình dáng sư tử đá khác nhau, nhưng đến thời nhà Thanh, hình khắc sư tử đá về cơ bản đã được hoàn thiện. Ở triều đại nhà Hán và nhà Đường, sư tử đá mạnh mẽ và dũng mãnh, đến thời nhà Nguyên, chúng gầy hơn nhưng vẫn mạnh mẽ, trong khi ở triều đại nhà Minh và nhà Thanh, chúng nhẹ nhàng, thanh thoát hơn.

Các hình chạm khắc sư tử đá ở các khu vực khác nhau thể hiện những đặc điểm khác nhau. Vì vậy, sư tử đá được chia thành sư tử phương nam và sư tử phương bắc. Các tác phẩm điêu khắc về sư tử phương Bắc có hình dáng đơn giản và uy nghiêm; các tác phẩm điêu khắc về sư tử miền Nam với hình dáng sinh động và thú vị.

Người xưa cho rằng vạn vật đều phân chia âm dương và nhấn mạnh đến sự phối hợp của âm dương, vì vậy việc bài trí sư tử đá cũng có những quy tắc nhất định. Thường có một nam một nữ, ghép đôi nam tả nữ hữu, phù hợp với học thuyết âm dương nam tả, nữ hữu.

Sư tử đá có vai trò xua đuổi tà ma trong nhân gian và thường được dùng để canh giữ cổng thành. Sư tử đực, thường được đặt ở bên trái cổng, thường được điêu khắc với một bông hoa cẩm tú cầu dưới một chân, tượng trưng cho quyền lực vô biên; sư tử cái bên phải nép mình dưới một chân, thể hiện sự che chở, bảo vệ đàn con.

Người xưa luôn coi sư tử đá là biểu tượng của điềm lành, ngoài việc dùng để xua đuổi tà ma trong những ngôi nhà, nó còn là vật trang trí nghệ thuật thường được sử dụng trong kiến ​​trúc truyền thống của Trung Quốc. Ví dụ, có hơn 400 con sư tử đá được chạm khắc trên cầu Lư Câu ở Bắc Kinh, những con sư tử đá này có kích thước khác nhau, với các tư thế khác nhau, sống động, linh hoạt và giống như thật.

Thiên Hà biên tập

Nguồn: secretchina